Yüksekte Çalışma Yönetmeliği 2026: Fabrika ve İnşaatlarda İSG Rehberi
Yüksekte çalışma yönetmeliği 2026, zemin seviyesinden 2 metre ve üstündeki tüm çalışmaları kapsar ve işveren sorumluluklarını belirler. Doğru emniyet ekipmanları, eğitim ve önlemler ile iş kazaları %90 önlenebilir. Bu rehberde yönetmelik maddeleri özeti, zorunlu ekipmanlar, işveren ve çalışan sorumlulukları, cezalar ve vaka analizleri bulacaksınız.
FAV Mimarlık olarak 2017’den beri inşaat projelerimizde ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi uyguluyoruz. 60+ projede 0 (sıfır) yüksekten düşme kazası kaydımız vardır.
Yüksekte Çalışma Yönetmeliği İş Güvenliği Ceza Riski
Donanım Maliyeti Hesaplayıcısı
İSG Risk ve Maliyet Analiz Aracı (2026)
Yüksekte çalışacak personel sayısını girin; “Güvenlik Yatırımı” ile “Yasal Ceza Riskini” anında karşılaştırın.
🛡️
Güvenlik Yatırımı
Tam Set Ekipman: 0 ₺
16 Saat Eğitim: 0 ₺
Güvenli Çalışma Maliyeti
0 ₺
0 ₺
⚠️
Yasal Ceza Riski (Kazasız)
Ekipman Vermeme: 0 ₺
Eğitim Vermeme: 0 ₺
İlk Teftişte Kesilecek Ceza
0 ₺
0 ₺
* Olası bir ölümlü iş kazasında bu cezalara ek olarak 191.040 TL ceza, hapis istemi ve milyonluk tazminat davaları eklenir.
İş güvenliği bir masraf değil, işletmenizin hayat sigortasıdır.
İş güvenliği bir masraf değil, işletmenizin hayat sigortasıdır.
Yüksekte Çalışma Tanımı (2 metre ve üzeri)
Yüksekte Çalışma Yönetmeliği Yasal Tanım
6331 Sayılı İSG Kanunu ve Yüksekte Çalışma Yönetmeliği (17.06.2013):
| “Düşme riski bulunan ve düşme durumunda yaralanma veya ölümle sonuçlanabilecek, zemin veya referans seviyesinden 2 metre veya daha fazla yükseklikteki her türlü çalışma.” |
Yüksekte Çalışma Yönetmeliği Yüksekte Çalışma Örnekleri
- ✓ İskele montajı (bina dış cephe)
- ✓ Çatı onarımı, membran döşeme
- ✓ Asma kat inşaatı
- ✓ Elektrik direk bakımı
- ✓ Vinç operatörü (kabin 10-50 m)
- ✓ Merdiven, platform çalışması (2m+)
- ✓ Cephe temizliği (iple asılı)
- ✓ Ağaç budama (2m+ yükseklik)
❌ Yüksekte Çalışma Değil
- Zemin seviyesi çalışma
- 2 metre altı merdiven kullanımı
- Tam korkuluklu platform (düşme riski yok)
| FAV Mimarlık Uygulaması: Projelerimizde tüm 2m+ çalışmalar “Yüksekte Çalışma İzin Belgesi” ile yapılır. İşçiler her gün imza atar, emniyet ekipmanı kontrol edilir. |
Yüksekte Çalışma Yönetmeliği Yasal Çerçeve: 6331 Sayılı İSG Kanunu
Temel Maddeler
- Madde 4: İşverenin Genel Yükümlülüğü
- İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini her türlü tehlikeye karşı korumakla yükümlüdür.
- Risk değerlendirmesi yapılmalı
- Gerekli önlemler alınmalı
- Madde 17: Çalışanların Eğitimi
- İşe başlamadan önce eğitim
- Yüksekte çalışma özel eğitimi (min 16 saat)
- Yılda 1 kez tekrar eğitim
- Madde 26: İdari Para Cezaları
- Eğitim vermeme: 9,552 TL (2026)
- Ekipman vermeme: 19,104 TL
- Risk değerlendirme yok: 47,760 TL
- Ölümlü kaza: 191,040 TL + ceza davası
Yüksekte Çalışma Yönetmeliği (17.06.2013)
- Resmi Gazete: 28681 sayılı
- Ana Prensipler:
- Acil Kurtarma: Düşme sonrası 6 dakika içinde kurtarma planı
- Düşmeyi Önleme: Önce korkuluk, platform (kolektif koruma)
- Düşme Durumunda Koruma: Emniyet kemeri, yaşam hattı (kişisel koruma)
Yüksekte Çalışma Yönetmeliği Maddeleri (Özet)
Madde 5: İşverenin Genel Yükümlülükleri
| İşveren yapmalı: |
- ☑ Risk değerlendirmesi (düşme, malzeme düşmesi)
- ☑ İş planı (nasıl, ne kadar süre, kimler)
- ☑ Emniyet ekipmanı temini (ücretsiz)
- ☑ Eğitim (teorik + pratik)
- ☑ Periyodik kontrol (ekipman, iskele)
- ☑ Acil durum planı (kurtarma)
Madde 6: Çalışma Şartları
- Yasak durumlar:
- ❌ Fırtına, yağmur, sis (görüş <50 m)
- ❌ Rüzgar >40 km/saat
- ❌ Buz, kar (kaygan yüzey)
- ❌ Gece çalışma (yeterli aydınlatma yoksa)
- ❌ Elektrik hattı yakını (izolasyon yoksa)
- İzin verilebilir (önlem alınırsa):
- ✓ Hafif yağmur (kaymaz zemin + ek emniyet)
- ✓ Rüzgar <40 km/saat
- ✓ Gece (projektör aydınlatma)
Madde 7: Kolektif Koruma (1. Öncelik)
- Hiyerarşi:
- Korkuluk: 3 sıralı (üst 110 cm, orta 70 cm, alt 15 cm)
- İskele: Sertifikalı, montaj talimatına uygun
- Platform: Tam kapalı, korkuluklu
- Güvenlik ağı: Düşme mesafesi max 6 metre
| Kişisel koruma (emniyet kemeri) sadece kolektif koruma mümkün değilse! |
Madde 8: Kişisel Koruyucu Donanım
- Zorunlu ekipmanlar:
- ☑ Tam vücut emniyet kemeri (göğüs + bacak askılı)
- ☑ Şok emici (enerji sönümleyici)
- ☑ Bağlantı halatı (lanyard, max 2 metre)
- ☑ Yaşam hattı (yatay veya dikey)
- ☑ Baret (kask, çene kayışlı)
- ☑ Kaymaz ayakkabı (çelik burunlu)
Madde 9: Eğitim
- Zorunlu eğitim içeriği (min 16 saat):
- Yüksekte çalışma riskleri
- Yasal sorumluluklar
- Ekipman kullanımı (emniyet kemeri, yaşam hattı)
- Acil durum ve kurtarma
- Pratik uygulama (asılı kalma, kurtarma tatbikatı)
| Eğitim sıklığı: | Yılda 1 kez (tazeleme) |
| Sertifika: | Eğitim sonrası katılım belgesi |
Madde 10: İskele
- Gereksinimler:
- TS EN 12810 veya 12811 standardına uygun
- Montaj talimatı (üretici)
- Zemin dayanımlı (tesviye, tabla)
- Her 4 metrede bir ankraj (duvara)
- Platform genişliği min 60 cm
- 3 sıralı korkuluk
| Kontrol: Montaj sonrası + her gün + fırtına sonrası |
Madde 11: Merdiven
- Güvenli merdiven:
- Eğim: Max 75° (ideal 60-70°)
- Zemin kaymaz
- Üst sabitleme (kayma önleme)
- 2 kişi tutmalı (montaj/demontaj)
- Basamak 30 cm üstü aşılmamalı
- 3 metrenin üstü → emniyet kemeri
Madde 12: Malzeme Düşmesi Önleme
- ☑ Alt bölge bariyerleri (kırmızı-beyaz bant)
- ☑ Çevre ağı (iskele dış)
- ☑ Malzeme vinç ile (elle atma yasak)
- ☑ Moloz kanalı (boru sistemi)
Yüksekte Çalışma Yönetmeliği Zorunlu Emniyet Ekipmanları
1. Tam Vücut Emniyet Kemeri
- Özellikler:
- Göğüs askısı + bacak askısı (5 nokta)
- CE sertifikalı (EN 361)
- Arka veya ön bağlantı halkası (D-ring)
- Ayarlanabilir (her beden)
| ❌ Bel kemeri yasak! (Düşmede iç organ hasarı) |
- Kontrol:
- Her kullanımdan önce: Yırtık, kopma, aşınma
- 6 ayda 1: Yetkilı tarafından
- Düşme sonrası: Hurdaya çıkar (tek kullanımlık)
| Fiyat: 800-2,000 TL (kaliteye göre) |
2. Şok Emici (Enerji Sönümleyici)
| İşlevi: | Düşme anında enerjiyi emer, vücuda gelen darbeyi azaltır (6 kN’dan 4 kN’a) |
| Türler: | Yırtılır kumaş (tek kullanımlık) Yaylı mekanik (çok kullanımlı) |
| Zorunluluk: | 2 metre+ serbest düşme potansiyeli varsa şart |
| Fiyat: | 300-800 TL |
Özellikler:
| Uzunluk: | Max 2 metre (serbest düşme mesafesi sınırlama) |
| Malzeme: | Çelik halat veya polyester |
| Her iki uç kanca | (karabiner, çift kilit) |
| Çift Kuyruklu (Y-Lanyard): | Sürekli bağlı kalma (bir nokta aç, diğer bağlı) |
| Fiyat: | 200-600 TL |
4. Yaşam Hattı
A. Yatay Yaşam Hattı
| Kullanım: | Çatı, asma kat montajı (yatay hareket) |
| Kurulum: | |
| Çelik halat Ø12 mm | gerginlik 15-20 kN |
| Ankraj noktaları | 15-20 metre aralık |
| Max 2 kişi | aynı anda |
| Fiyat: | 150-300 TL/metre (kurulum dahil) |
B. Dikey Yaşam Hattı (Ömür Boyu)
- Kullanım: Merdiven, dikey yüzey
- Malzeme: Çelik halat veya ray sistemi
- Özellik: Otomatik kilit (düşmede anında durur)
- Fiyat: 500-1,500 TL/metre
5. Baret (Kask)
- Standart: EN 397
- Özellik: Çene kayışı (düşmede çıkmasın)
- Kontrol: Çatlak, kırık (3 yılda 1 yenile)
- Fiyat: 50-150 TL
6. Kaymaz Ayakkabı
- Özellik:
- Çelik burunlu (S3 sınıfı)
- Kaymaz taban (SRC sertifika)
- Su geçirmez
- Fiyat: 300-800 TL
Ekipman Seti Maliyeti (1 Kişi)
| Ekipman | Fiyat (TL) |
|---|---|
| Tam vücut kemeri | 1,200 |
| Şok emici | 500 |
| Lanyard (çift kuyruk) | 400 |
| Baret + çene kayışı | 100 |
| Kaymaz bot | 500 |
| TOPLAM | 2,700 TL |
| 10 işçi için: | 27,000 TL (bir kerelik) |
| 💡 İşveren ücretsiz vermeli! Masraf çalışana yansıtılamaz. |
Yüksekte Çalışma Yönetmeliği İşveren Sorumlulukları
Zorunlu 7 Adım
- Risk Değerlendirmesi
- Hangi çalışmalar 2m+ (liste)
- Düşme riskleri (korkuluk yok, ıslak zemin)
- Önlemler (iskele, emniyet kemeri)
- Doküman: “Yüksekte Çalışma Risk Değerlendirme Formu”
- İş Planı Hazırlama
- Ne yapılacak (çatı onarımı)
- Nasıl yapılacak (iskele, emniyet kemeri)
- Kim yapacak (sertifikalı işçiler)
- Ne kadar sürecek (5 gün)
- Eğitim (16 saat)
- Teorik: Yönetmelik, riskler (8 saat)
- Pratik: Ekipman kullanımı (8 saat)
- Katılım belgesi (sakla, teftiş için)
- Ekipman Temini
- Ücretsiz verilmeli
- CE sertifikalı
- Her işçiye özel (hijyen)
- Çalışma İzin Belgesi
- Her gün doldurulur
- İçerik: Yapılacak iş, süresi, işçiler, ekipman, riskler
- İşveren + işçi imzası
- Periyodik Kontrol
- İskele: Her gün + fırtına sonrası
- Emniyet kemeri: 6 ayda 1
- Yaşam hattı: Yılda 1 (yetkilı kurum)
- Acil Kurtarma Planı
- Asılı kalma → 6 dakika içinde kurtarma (asfiksi riski)
- Kurtarma ekibi (min 2 kişi eğitimli)
- Kurtarma ekipmanı (iniş aparatı, sedye)
Yüksekte Çalışma Yönetmeliği Çalışan Sorumlulukları
- Çalışan yapmalı:
- ☑ Eğitime katılma
- ☑ Ekipman kullanma (emniyet kemeri takma)
- ☑ Ekipman kontrol (her kullanımda)
- ☑ Tehlikeyi bildirme (işverene)
- ☑ Talimatlara uyma (iş planı)
- Çalışan yapmama hakkı:
- ✓ Ekipman yoksa çalışmama
- ✓ Fırtınada çalışmama
- ✓ Eğitim almadan çalışmama
| ❌ İşçi ceza yemez, ceza işverene! |
Yüksekte Çalışma Yönetmeliği Cezalar ve Yaptırımlar (2026 Güncel)
İdari Para Cezaları
| İhlal | Ceza (TL) | Yasal Dayanak |
|---|---|---|
| Eğitim vermeme | 9,552 | Madde 26/1-a |
| Ekipman vermeme | 19,104 | Madde 26/1-b |
| Risk değerlendirme yok | 47,760 | Madde 26/1-ç |
| İş sağlığı güvenliği hizmeti yok | 95,520 | Madde 26/1-d |
| Ölümlü iş kazası | 191,040 | Madde 26/1-e |
| Not: Her çalışan için ayrı ceza (10 işçiye eğitim vermeme = 95,520 TL) |
Ceza Davası
- Ölümlü/Ağır yaralanmalı kaza:
- TCK Madde 85: Taksirle ölüme neden olma → 2-6 yıl hapis
- TCK Madde 89: Görevini yapmama → Ceza artırımı
- Tazminat davası: 500,000-2,000,000 TL (aileden)
İşyeri Kapatma
| 3 kez ceza yiyenin işyeri 6 ay kapatılır! |
Vaka Analizi: İSG İhlali ve Sonuçları
Gerçek Vaka (2024, İstanbul)
| Olay: 4 katlı bina çatı onarımı, işçi 12 metre yükseklikten düştü, hayatını kaybetti. |
- İhlaller:
- ❌ İskele yok (sadece merdiven)
- ❌ Emniyet kemeri yok
- ❌ Eğitim yok (kayıt yok)
- ❌ Risk değerlendirme yok
- ❌ İş planı yok
- Sonuç:
- İşveren: 191,040 TL idari ceza
- İşveren: 5 yıl hapis cezası
- Aileye tazminat: 1,200,000 TL
- İşyeri: 6 ay kapatma
- Toplam maliyet: ~1,400,000 TL + hapis
- Önleme maliyeti:
- İskele kiralama (5 gün): 8,000 TL
- Emniyet kemeri (2 kişi): 5,400 TL
- Eğitim (2 kişi): 1,600 TL
- Toplam: 15,000 TL
| 💡 15,000 TL yatırım, 1,400,000 TL + hapis tasarrufu! |
Sık Yapılan Hatalar
❌ Hata 1: “2.5 metre, emniyet kemeri gerekmez”
Yanlış! 2 metre ve üstü → emniyet kemeri zorunlu (kolektif koruma yoksa)
❌ Hata 2: Bel Kemeri Kullanımı
Yasak! Sadece tam vücut kemeri (göğüs + bacak askılı)
❌ Hata 3: Emniyet Kemerini Sabitleme
- Yanlış: Ayakların altına bağlamak (serbest düşme artışı)
- Doğru: Baş seviyesi veya üstüne (serbest düşme min)
❌ Hata 4: Eskimiş Ekipman
- Tehlikeli! Yırtık, kopuk, aşınmış ekipman hurdaya!
- Kontrol: Her kullanımda + 6 ayda 1
❌ Hata 5: Eğitim Yok
- Sonuç: Hem ceza (9,552 TL) hem kaza riski
- Çözüm: 16 saat eğitim (800 TL/kişi)
Sonuç: Güvenlik = Yatırım, Masraf Değil
Yüksekte çalışma güvenliği, can kaybını önler ve yasal sorunlardan korur. Kritik noktalar:
- ✅ 2 metre+ → Emniyet kemeri zorunlu
- ✅ Tam vücut kemeri (bel kemeri yasak)
- ✅ 16 saat eğitim (yılda 1 tazeleme)
- ✅ Kolektif koruma öncelik (iskele, korkuluk)
- ✅ Acil kurtarma planı (6 dakika)
- ✅ İşveren sorumlu (ceza + hapis riski)
- ✅ Ekipman maliyeti: 2,700 TL/kişi (bir kerelik)
- ✅ Kaza maliyeti: 1,000,000+ TL + hapis
FAV Mimarlık olarak anahtar teslim fabrika inşaatı ve çelik konstrüksiyon projelerimizde ISO 45001:2018 standardında çalışıyoruz. 60+ projede 0 yüksekten düşme kazası kaydımız vardır. Konuyla ilgili olabilecek asma kat makalemizi de okuyabilirsiniz.
İSG Danışmanlığı ve Eğitim:
- ☎ 0262 322 2121
- 📧 info@favmimarlik.com
- 📍 Kocaeli, İstanbul, Sakarya, Bursa
Bu rehber, ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi ve 6331 Sayılı İSG Kanunu’na uygun olarak FAV Mimarlık Mühendislik Ekibi tarafından hazırlanmıştır. Son güncelleme: Mart 2026.
Yüksekte Çalışma Yönetmeliği SORULARI
İLETİŞİM
Siz de yatırımınızı tek bir güvenilir elden yönetmek ve projenizin her aşamasından emin olmak istiyorsanız, hizmet sayfamızı inceleyebilir ve projenizi görüşmek üzere bizimle iletişime geçebilirsiniz.
